Бүген Әдипләр: Руслан ХӨСНЕТДИНОВ. "Иҗатыма бәйләнүчеләр күп булды"
   
  |   Ташларны җыяр вакыт...  |  



Башка проектлар


Аргамак журналы битләреннән
Зөлфәт cайты
Кадыйр Сибгат сәхифәсе
Гүзәллек дөньясында
Наис Гамбәр сайты
Мизхәт Хәбибуллин сәхифәсе
Айдар Хәлим сәхифәсе
Фәүзия Бәйрәмова. Халык үзе хөкем итәр (Сталинның явыз сәясәте сәбәпле һәлак булган һәм газап күргән милләттәшләремә багышлыйм.)
Барый Ислам
Tатар телендәге гарәп-фарсы алынмалары
Татар сайтлары
Мөҗәһит сәхифәсе
Әхмәт Дусайлының рәсми сәхифәсе
Дусай авылы сайты
Мәдүнәнең рәсми сәхифәсе

Безнең дуслар


Якупова Йолдыз сайты
Белем җәүһәрләре-2010 I Халыкара интернет-проектлар бәйгесе

Фәрит Вафин сайты
Сорагыз - җавап бирәбез

Безнең рейтинг


PR-CY.ru

"P" хәрефенә язмалар

Рәшит Бәшәр. КЕШЕ БУЛЫП КАЛЫР ӨЧЕН... (Мирһади Разов)
Зөмәрә ҖИҺАНШИНА. Якташым турында берничә сүз (Рифә Рахман)
Гөлүсә ГӘРӘЕВА. Каләм гомер озайта (Рифә Рахман)
Рөстәм ГАЛИБӘК. Рифә апа (Рифә Рахман)
Нурзилә НОТФУЛЛИНА. Әйдә, халыкка хезмәткә! (Рифә Рахман)
Наис ГАМБӘР. ӘДӘБИЯТ ХАДИМЕ (Исмәгыйль Рәмиев турында)
Ш.Садретдинов. Сәгыйть Рәмиев.— Кит.: Татар әдәбияты тарихы: 3 том. Казан, 1986, 172—14 б.
Ш.Садретдинов. Сәгыйть Рәмиев һәм патша жандармериясе
Илшат Вәлиулла. ШАГЫЙРЬНЕҢ ҖАН ЭЗЛӘНҮЕ (С.Рәмиев турында)
Чулпан ЗАРИПОВА-ЧЕТИН. ТОРМЫШ ГАЗАПЛАРЫ (С.Рәмиев турында)
Таһир ШӘРӘФЕТДИНОВ. Чагыл тау сагына (Сөббух Рәфыйков)
Миләүшә Шәяхмәтова. ИЛ МӘШӘКАТЕ, ХАЛЫК МОҢЫ (Гәрәй Рәхим турында)
Дания Заһидуллина. Гали Рәхим: милләт өчен яшәү үрнәге
Александр Филиппов. ГӨРГӨРИ (Гәрәй Рәхим турында)
Гәрәй Рәхим турында каләмдәшләре
Марсель Галиев. Чын исеме - Гөргери...
Р.Бәшәр. Шөгерләргә барам әле... (Җәмит Рәхимов турында)
Лилия Хөснетдинова. "Батырша"да тарихи чынбарлык (Җәмит Рәхимов иҗаты)
Кыям МИҢЛЕБАЕВ. Батыршалар токымыннан ул (Җәмит Рәхимов иҗаты)
Нурфия ЙОСЫПОВА. БАЛАЧАККА СӘЯХӘТ (Бикә Рәхимова. Җайдак малай. —Казан: «Мәгариф» нәшр.,2007.)
3иннур МАНСУРОВ. "МӨМКИН" БЕЛӘН "ТҮГЕЛ" АРАСЫ (Әхмәт Рәшит турында)
Әхмәт Рәшитов: "Иҗатыма бәйләнүчеләр күп булды" A Ә Б B Г Д E Җ З И К Л M Н Р C T У Ф X Ч Ш Ю Я Һ
Руслан ХӨСНЕТДИНОВ

"Иҗатыма бәйләнүчеләр күп булды"

Әхмәт Рәшитов
Әхмәт абыйларга беренче тапкыр баруым түгел. Башта әңгәмә алыр өчен аның хәләл җефете Мәдинә апа Маликова белән очрашкан идем. Бүген Әхмәт абый белән очрашып сөйләштем. Алар икесе ике төрле шәхес, иҗатта бу тагын да ачыграк чагыла. Мәдинә апа романнар язса, Әхмәт абый шигырь сырларга ярата. Иң кызыгы әңгәмә вакытында булды. Әхмәт абый белән кызып-кызып илдә барган сәясәт турында сөйләшеп утырабыз. Шул вакыт ишектә кыңгырау тавышы яңгырады. Ишекне Мәдинә апа ачты. Арзан гына бәягә таба, кырынгыч һәм башка кирәк-ярак сатып йөриләр икән. Мәдинә апа таба алырга теләгәнен әйтеп, Әхмәт абый янына бүлмәгә керде. Әхмәт абый озак уйлап тормады, Мәдинә апага: «Телевизордан гел шул аферистларны күрсәтеп торалар, ничек курыкмыйча шулардай әйбер ал-макчы буласың?» — диде. Ахырдан: «Юк, кирәк түгел, бернәрсә дә ала күрмә», — дип өстәде. Әхмәт абый өйдә чын хуҗа икән дип уйлап куйдым.
— Әхмәт абый, балачагыгыз хәтерегездә ничек уелып калган?
— Әти сугышка киткәнче бик рәхәт яшәдек. Сугыш башлану белән әти Ватанны сакларга китте, шуннан исән-сау әйләнеп кайта алмады, әнием Миңлебәян миңа 9 яшь вакытта үлде. Сеңлем Фәүзия белән бик яшьли ятим калдык, әтинең бертуган абыйсы Каюм абзый гаиләсендә тәрбияләндек. Ә шигырьләрне бик иртә яза башладым. Башта иҗат җимешләремне район гәҗитенә, соңрак җөмһүрияттә чыгучы гәҗит-жур-наллар белән актив языша башладым. Мәктәпне тәмамлаганнан соң, хыялымда булган Казан дәүләт университетына укырга кердем.
— Кечкенәдән ятим калгач, күп авырлыклар белән очрашырга туры килгәндер...
— Чыннан да, бик авыр елларда яшәргә туры килде. Сугыш һәм сугыштан соңгы елларда ипи юк, алабута ашап үстек. Кечкенә вакытта күргән авырлыклар минем шигырьләремдә, хикәяләремдә дә урын алган.
- Үзегезне ничә яшьләрдә өлгергән язучы буларак формалаштым дип саныйсыз?
— Бер 20 яшьләрдә өлгергән язучы буларак формалаштым дип уйлыйм.
— Әхмәт абый, язган өчен гонорар түләмәсәләр дә язасы киләме?
— Ул бит үзеннән-үзе языла. Хәзер беркайда да юньле-башлы гонорар түләмиләр. Тормышымны яңабаштан башларга мөмкинлек бирсәләр, барыбер язучы юлыннан китәр идем.
— Казанда укыган вакытта күп кызлар белән очрашып йөрдегезме?
—Әлбәттә, кызларны бик яраттым мин. Мәктәптә укыганда 7 нче сыйныфларда ук борынга кызлар исе керә башлаган иде.
Беренче гаиләм белән 2 ел ярым гына яшәдек тә аерылыштык. Мәдинә белән бик яратышып кушылдык. 1975 елдан бирле бер-беребезне аңлап, хөрмәт итеп, матур гына яшәп ятабыз. Улыбыз Искәндәр бездән аерым яши.
— Язучылардан якын дусларыгыз бармы?
— Мәрхүмнәрдән Нури Арсланов, Сибгат Хәким, Хәсән Туфаннар белән заманында бик нык дуслар идек. Хәтердә алар белән бәйле бик күп истәлекләр сакланып калган.
— Әхмәт абый, хәзер язучыларны үзара дус түгел дип әйтәләр. Бу чыннан да шулаймы?
— Мин аның ише низаглардан ерак торам. Үземнән соңгы буын белән бөтенләй аралашмыйм.
— Иҗатыгызга бәйләнүчеләр, дошманнарыгыз булдымы?
— Иҗатым буенча бәйләнүчеләр булмады түгел, күп булды. Мин беренче китабымны чыгарган вакытта, Мәхмүт Хөсәен минем иҗатка карата тискәре рецензия язды. Әхсән Баян да минем иҗатны хупламады. Әле дә хәтерлим, берсендә шулай моңаеп кына басып торам. Нури Арсланов яныма килеп, нишләп шулай күңелсез басып торганымның сәбәбен сорый. Эшнең нәрсәдә икәнен аңлатып күрсәттем. Шуннан Нури ага минем иҗатымны югары бәяләп рецензия язды.
Аларны дошманнар дип атаргамы соң инде, ләкин шунысын анык беләм: аяк чалучылар булды.
— Бүгенге көндә алып барылган сәясәткә ничек карыйсыз?
— Бары тик тискәре яктан гына карыйм. Безнең илдә әкренләп бөтен нәрсә җимерелә баражолхозлар бетте, җирләрне инвесторлар талап алып бетерде. Болар барысы да җыен укымаган, надан, «2» легә, «3» легә укыган кешеләргә барып эләкте. Бәяләр гел сикереп тора, берничә елдан нәрсә булыр, уйларга да куркыныч.
— Тагын нинди мәсьәләләр ачуыгызны чыгара?
— Дәүләт башлыгының поп белән үбешеп, кочаклашып торганын күргәч, җен ачуларым чыга. Дәүләт башлыгы кайда гына булса да нейтраль булырга тиеш. Элеккеге патшалар да алай кыланмаган, ә боларныкына бөтенләй дә түзәрлек түгел.
— Татар концертларына, татар театрларына йөрисезме?
— Элек бик йөри идем. Хәзер күпчелек концерт-спектакльләр сүз уйнатуга корылган. Ә халык шул сүз уйнатуга мөкиббән китеп утыра. Сәхнәдә ни кыланасылары килсә, шуны кыланалар, бер-берсенең арт ягына да китереп сугалар, шәрә килеш тә йөриләр.
Шуңа күрә мин мондый тамашаларга йөрмим. Аларның маймылланганнарын телевизордан күреп тә туйган. — Чит илләргә чыгып, ял иткәнегез бармы?
— Минем күп илләрдә булганым бар. Хыялым — Мексикага бару. Элек чит илгә чыгарга акча чагыштырмача аз китә торган иде. Ә хәзер шактый кыйммәт. Пенсия акчасына гына чит илгә чыгып китеп булмый.
— Бүгенге көндә коры пенсия акчасына гына яшәп буламы?
— Минем шунысы куанычлы: пенсиям әйбәт. Ә кайбер кешеләр 4-6 мең сум алабыз, диләр. Алар бу акчага ничек яшидер, шуңа шаккатам.
— Сез авылдан чыккан шәхес. Олыгайган саен авылга яшәргә кайтасыгыз килмиме? — Килмиме соң инде, әлбәттә, килә. Шәһәр белән авыл арасында аерма бик зур. Кайвакытта Казанның бер урамын эзләп табу өчен тирләп-пе-шеп бетәсең. Ә авылда бар да үзеңнекеләр, танышлар. Җәй җитүгә, Мәдинә белән тизрәк бакчабызга китәбез. Җәй айлары бакчада уза.
— Гаиләгез белән нинди бәйрәмнәрне үткәрәсез?
— Барысын да зурлап үткәрмәсәк тә, Яңа елны, туган көн бәйрәмнәрен уздырабыз. Бу көнне безнең өчен иң якын кешеләр җыела.
— Бер казанга ике тәкә башы сыймый, диләр. Сезгә бер өйдә ике язучы булуы иҗат итәргә комачауламыймы?
— Юк, киресенчә, бер өйдә ике язучы булуы үзе рәхәт. Бер-береңә юл куеп, бер-береңне аңлап яшәүгә ни җитә?! Мәдинә белән мин бик бәхетле.
— Әхмәт абый, гаиләдә акча кем кулында — сездәме, Мәдинә ападамы?
— Икебездә дә. Беребезнең генә аерым акча тотканы юк. Әйтик, минем нәрсәдер аласым бар, миңа акча бир әле дип йөрмим, тотам да уртак акчаны алам.
— Мәдинә апа өйдә булмаган вакытта, үзегез ашарга пешерә аласызмы?
— Мин бит авыл малае, бөтенесен күреп үстем. Шуңа күрә, теләгән бер ризыкны пешерә алам. Аннан соң, элеккеге еллардагы кебек ризыкка кытлык юк, акчаң булса кибеттән теләсә кайсы ризыкны сатып алырга була.
— Хәзер олысы да, кечесе дә кесә телефоныннан файдалана, ә сез нишләптер телефоннан файдаланмыйсыз...
— Беренчедән, мин аңа күнекмәгән, икенчедән, кесә телефонын бик зыянлы дип әйтәләр, шуңа күрә мин аның белән эш итмим.
— Бераз хыял дөньясына да бирелеп алыйк әле. Әгәр дә кеше яшәми торган утрауга эләксәгез, анда озак яши алыр идегезме?
—(Көлә.) Озак яшәр идем дип уйлыйм. Билгеле, ризык табуы авыр булмаса.
- Президент булсагыз, ниләр эшләр идегез, әллә киресенчә, бернәрсә дә эшләмәс идегезме?
— Һәрхәлдә яхшырак җәмгыять төзер, кешеләрне катламнарга бүлмәс идем. Алайса хәзер нинди генә катлам юк: череп беткән бае да, хәерчесе дә, нормаль тормышта яшәүчесе дә бар. Кешеләргә эш юк, президент булсам, эш урыннары булдырыр, хезмәт хакларын арттырыр идем.
— Киләчәккә нинди планнар белән яшисез?
—Сәламәтлекнык булганда, алга таба да иҗат итеп яшәргә иде. Күңелдә булганны кәгазьгә төшерүдән дә рәхәте юктыр ул! Калган гомеребезне Мәдинә белән матур гына яшәсәк иде!
- Әңгәмәгез өчен рәхмәт, Әхмәт абый. Алдагы тормышыгызда да, иҗатта да Мәдинә апа белән кайнап яшәргә язсын!

Әңгәмәдәш—
Руслан ХӨСНЕТДИНОВ.
Казан шәһәре. "Юлдаш-дулкын" № 9, 2012.


© Әхмәт Дусайлы студиясе 2007-2013