Бүген Әдипләр: Насретдин Рабгузи
   
  |   Ташларны җыяр вакыт...  |  



Башка проектлар


Аргамак журналы битләреннән
Зөлфәт cайты
Кадыйр Сибгат сәхифәсе
Гүзәллек дөньясында
Наис Гамбәр сайты
Мизхәт Хәбибуллин сәхифәсе
Айдар Хәлим сәхифәсе
Фәүзия Бәйрәмова. Халык үзе хөкем итәр (Сталинның явыз сәясәте сәбәпле һәлак булган һәм газап күргән милләттәшләремә багышлыйм.)
Барый Ислам
Tатар телендәге гарәп-фарсы алынмалары
Татар сайтлары
Мөҗәһит сәхифәсе
Әхмәт Дусайлының рәсми сәхифәсе
Дусай авылы сайты
Мәдүнәнең рәсми сәхифәсе

Безнең дуслар


Якупова Йолдыз сайты
Белем җәүһәрләре-2010 I Халыкара интернет-проектлар бәйгесе

Фәрит Вафин сайты

Әйтер сүз

Безнең рейтинг

PR-CY.ru

Насретдин Рабгузи

A Ә Б В Г Д Е Җ З И К Л М Н О П Р С Т У Ф Х Ч Ш Э, Ю, Я, Һ
Насретдин Рабгузи
РАБГУЗИ Насреддин бине Борһанеддин (13 йөзнең 2 нче яртысы - 14 йөзнең 1 нче яртысы), язучы. Төрки телеңдә язган. Чыгышы б-н Алтын Урданың көнчыгыш төбәкләреннән. Хәрәзм өлкәсенә караган Рабат Угызда казый булып тора. Тәхәллүсе шул урын исеме б-н бәйле. Аннан сон Насыйр әд-дин Тукбуг әмирнең яраннары арасына эләгеп, Мәварәэн-нәһернең үзәгенә күчеп китә. Кулъязма күчермәләр рәвешендә татарлар арасында киң таралган «Кыйссасел-әнбия» («Пәйгамбәрләр турында кыйссалар», 1310-11) исемле дини әсәр авторы. Иң беренче күчермәләреннән 1698 дә Бимәк-суфи тарафыннан күчерелгән нөсхә санала. 1859 да әсәрне Р.Әмирхан бастыра. Аннан соң ул Казанда берничә тапкыр кабат басыла. Мәдрәсәләрдә дәреслек рәвешендә кулланыла. Т.Ялчыгол, Г.Утыз-Имәни иҗатларына йогынты ясаган. Әдәб.: Татар әдәбияты тарихы. К., 1984. 1 том; Каюмова И. Ар-Рабгузи // Ислам на территории бывшей Российской империи: Энцикл. словарь. М., 2001. Вып. 3.
Татар энциклопедиясе

Бәһариәт

Көн хәмәлгә керде ирсә, килде галәм нәүрузы.
Кичте бәһмән — зәмһәрир кыш, калмады кары, бозы.

Көн килә мең күрке артыб, терелүр үлмеш җиһан.
Таң пәзерләб, нәкъше берлә бизәнүр бу йир йөзе.

Таң атарда дүрт сарыдин исәйүр бади саба.
Кийк йөрүр — кин дик, йопар тик исләнүр йапан-йазы.

Тизлеке тикин йагырдин, уйыгы йәшел, кызыл,
Арасы бодак, йабыргак, тул чәчәкләр төп-төзе.

Әрләсә йыглаб болытлар, гөл чыгар бостан-у баг,
Тал йыгачлар йиң салышур, уйнайур бәк, бай кызы.

Кершәне — кар, иннеке — кан, йакса таглар сурәте;
Тунлыгы тансык тауардин — Рум, Хитай атлас-хәзе.

Лалә сагракын эчәр дә сайраб исерүр сандууач,
Торна өн тартыб үтәрдә сәкрийүр баклан, кузы.

Күктә уйнаб кыл салышур кыр-у каз фил түлүгәч,
Йирдә йөкреб җөфт алышур ас, тиен, кеш, кондызы.

Нәйшәкәрләр мөнбәрендә тутый кош мәҗлес тотар,
Комрый, былбыл, мокрый булыб, өн төзәр төн-көндезе.

Буйыгыз йир-күк мәңизлек йәшнәйүр, мәйдан бүлеб,—
Уграшур ай тик чәчәкләр тигрәсендә йолдызы.

Хури гайн оҗмах эчендә биң салып тәхсин кыйлур,—
Йаз үзә мондаг гъәзәл әйде Насир Рабгузи.

Пәзерләб — каршылап.
Сарыдин — тарафтан.
Бади саба — таң җиле.
Кин дик — мускус сыман, хуш ис кебек.
Иопар тик — мускус сыман, җофар кебек.
Иапан-йазы — япан-кыры.
Тизлеке — тавы, калкулыгы.
Тикин — тигән, җиткән.
Иагыр — зур, сәламәт.
Уйыгы — уйсу җире.
Йабыргак — яфрак.
Тул — нарасый, сабый.
Өрләсз — гөрләсә.
Бостан-у бак — бакча.
Таг — таү.
Хәзе — ефәк.
Саграк — чык суы.
Өн тартыб — кычкырып.
Кыл салышур — каурый-мамыгын кояр.
Фил түлүгәч — телү вакыты, йон-каурый алыштыру вакыты җиткәч.
Җөфт алышур — парлашыр.
Нәйшзкәр — шикәр камышы.
Комрый — күгәрчен.
Мокрый булыб — сайрап.
Буй — ис.
Мзңиз — йөз.
Шэшнэйүр — яшәр.
Уграшур — йөрер.
Ай тик — ай кебек.
Тигрәсендә — тирәсендә.
Хури гайн — хур кызы.
Биң — миң.
Тәхсин кыйлур — мактар.
Үзә — турында.
Мондаг — мондый.
Әйде — әйтте.



© Әхмәт Дусайлы студиясе 2007-2013