Бүген Әдипләр: Ибраһим Хаккый
   
  |   Ташларны җыяр вакыт...  |  



Башка проектлар


Аргамак журналы битләреннән
Зөлфәт cайты
Кадыйр Сибгат сәхифәсе
Гүзәллек дөньясында
Наис Гамбәр сайты
Мизхәт Хәбибуллин сәхифәсе
Айдар Хәлим сәхифәсе
Фәүзия Бәйрәмова. Халык үзе хөкем итәр (Сталинның явыз сәясәте сәбәпле һәлак булган һәм газап күргән милләттәшләремә багышлыйм.)
Барый Ислам
Tатар телендәге гарәп-фарсы алынмалары
Татар сайтлары
Мөҗәһит сәхифәсе
Әхмәт Дусайлының рәсми сәхифәсе
Дусай авылы сайты
Мәдүнәнең рәсми сәхифәсе

Безнең дуслар


Якупова Йолдыз сайты
Белем җәүһәрләре-2010 I Халыкара интернет-проектлар бәйгесе

Фәрит Вафин сайты

Әйтер сүз

Безнең рейтинг

PR-CY.ru

Ибраһим Хаккый

A Ә Б В Г Д Е Җ З И Й К Л М Н O Ө П Р C Т У Ү Ф =>Х<= Ч Ш Э Ю Я Һ
Ринал Хаҗиев Сәлим Мирза Хазбиевич Ибраһим Хаккый Вахит Хаков Тәзкирә ХАКОВА Фатих Халиди Ильяс ХАЛИКОВ Хәкимҗан Халиков Гали Халит Нияз Халит Рим Халитов Яхъя Халитов Ленар Хамматов Фәния ХАММАТОВА Эльмира ХАММАТОВА Рамил Ханнанов Расих Ханнанов Айгөл Ханова Зөлфия Ханова Галия Хантимерова Ренат Харис Зөфәр Харисов Миргалим Харисов Гөлназ ХАРИСОВА Кәүсәрия Харрасова Харәзми Фәрит Хатипов Индира Хафазетдинова Габбас Хафизов Габдрахман Хафизов Илнар Хафизов ЛИНАР ХАФИЗОВ Марс Хафизов Роза Хафизова Нәфисә Хәбибдиярова Әхәт Хәбибуллин Камбәр Хәбибуллин Рафис Хәбибуллин Рәсим Хәбибуллин Гөлсинә Хәбибуллина Ләйсән Хәбибуллина Люция ХӘБИБУЛЛИНА Венера Хәбибрахманова Фәридә Хәбибрахманова <Мизхәт Хәбибуллин Мөсәгыйт Хәбибуллин Роза Хәбибуллина Фәйрүзә Хәбибуллина- Әсгать Хәеркәев Илгиз Хәеркәев Әбү Хәжиб Хәсән Хәйри Вәсилә Хәйдәрова> Фәйрүзә ХӘЙДӘРОВА Марсель Хәйретдинов Рәшит Хәйретдинов Аида ХӘЙРЕТДИНОВА Сания Хәйретдинова Әнвәр Хәйри Гокәшә Хәйруллин Алмаз Хәйруллин Данис Хәйруллин Зөлфәт Хәйруллин Илдар Хәйруллин Исхак Хәйруллин Хәниф Хәйруллин Альбина Хәйруллина-Вәлиева ИЛСӨЯР ХӘЙРУЛЛИНА Мәдинә Хәйруллина Вәсимә Хәйруллина Чулпан Хәйруллина Заһит Хәким Зөлфәт Хәким Нигъмәт Хәким Рафаил Хәкимов Гөлназ Хәкимова Гөлнара Хәкимова Фирая Хәкимова Сибгат Хәким Фәрит Хәкимҗанов Ягъкуб Хәлили Габделхак Хәлилов Зәбир Хәлимов Алмаз Хәмзин Айдар Хәлим Йолдыз Хәлиуллин Альбина Хәлиуллина Роза Хәлиуллина Фирая Хәлиуллина Сәгыйд Хәлфин Касыйм Хәмзин Ризван Хәмид Булат Хәмидуллин Лирон Хәмидуллин Алия Хәмидуллина Роза Хәмидуллина Флүрә Хәмидуллина Малик Хәмитов М.Хәнәфи Зәки Хәнәфиев Рафаил Хәплехәмитов Дөлфәт Хәрби Әхмәтгәрәй Хәсәни Альберт Хәсәнов Аяз Хәсәнов Әнәс Хәсәнов Гарәфи Хәсәнов Гыйззәтулла Хәсәнов Мансур Хәсәнов Мәхмүт Хәсәнов Нурислам Хәсәнов Рим Хәсәнов Алсу Хәсәнова Асия Хәсәнова Гәүһәр Хәсәнова Миләүшә Хәсәнова Фәридә Хәсәнова Рәхим Хисаметдинов Рушад Хисаметдинов Рафис Хисами Алинә Хисамиева Нурмөхәммәт Хисамов Фәһимә Хисамова Рифкать Хисмәт Рахмай Хисмәтуллин Хәй Хисмәтуллин Илсур Хөснетдинов Илдар Хөсни Хәниф Хөснуллин Фәния Хуҗахмәт Гали Хуҗи "Илдус Хуҗин Мәгъсүм Хуҗин Фаяз ХУҖИН Фирдәвес Хуҗин Диләрә Хуҗина Наилә Хөрмәтова Мәгъмүрә Хөрмәтуллина Нур Хөсәенов Резидә Хөсәенова Әзилә Хөснетдинова Минзифа Хөснетдинова- Фатих Хөсни Зиннур Хөснияр Котдүс Хөснуллин Алсу Хөснуллина Мәхмүт Хөсәен Шәриф Хөсәенов Гөлнирә Хөсәенова Кәмал Хөҗәнди
Ибраһим Хаккыйның «Мәгърифәтнамә» әсәрендә, кеше гәүдәсенең тышкы билгеләренә карап, шәхеснең характерын, кешелек сыйфатын, киләчәген, язмышын билгеләү турында шигырь белән язылган бүлек бар. Күләмле бу әсәрнең нәсер белән язылган зур бер өлеше 1845 елда басылып чыга. 1884 елда Сәхибгәрәй Әхмәд улы Сәлмани әл-Болгари бу әсәрнең «Кыяфәте инсан хакында»гы әлеге шигъри бүлегенә «Шәрхе әбъят Ибраһим Хаккый дигән аңлатма язып бастыра. Бу «шәрех»тә шигырьләр болай аңлатып барыла:

«Кем ки буедыр касыйр,
Хәйләсе вардыр кәсир, —

ягъни: буе кыска кемсәнең хәйләсе вә фетнәсе күп улыр, димәктер».

«Сачы аз улан — ләтыйф,
Улды гариф вә зариф, —

ягъни: сачы аз улан кемсә — хуш холкы, вә белүче вә зирәк улыр, димәктер».
Сыйфатларны тәрбияләү, юкка чыгару, төзәтү мөмкин икәнлеге китап азагында күрсәтелә, автор шуңа чакыра:

Нәкъше сурәттән юеп айнәңне,
Әйлә миръат мәгани синәңне,
(Ясалма сурәттән «мин»еңне җуеп,
Бөтен гадәтләреңне көзге ит.)

Бу типтагы китапларга игътибар реаль күренеш һәм вакыйгаларның сәбәбен аңлау теләге көчәюдән иде. Бу — дөньяви фәннәр тууга һәм үсүгә җирлек әзерләү дә. Дөрес, конкрет фәнни күзәтүләр — гомумиләштерүләр белән мавыкмыйча, төрле фантастик уйдырмаларга болай таяну, «җиңел юл сайлау» — асылда реаль таләпләрне хорафатлар белән каплау. Тарихи үсештә анысы да булган. Моның объектив сәбәбе дә бар: политик, экономик, социаль, идеологик мөмкинлекләре кырыс кысалар белән чикләнгән, яңарыш билгеләре яралгы хәлендә үк патша хөкүмәте тарафыннан эзәрлекләнгән, юкка чыгарыла лгән, күпчелеге крестьян массасыннан торган җәмгыять өчен бу - бик табигый, закончалыклы күренеш.


©CCCР Фәннәр академиясе Казан филиалы Г.Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм тарих институты чыгшарган "Татар әдәбияты тарихы" китабы, 2нче том.

© Әхмәт Дусайлы студиясе 2007-2013