Бүген Әдипләр: Демьян Фәтхи
   
  |   Ташларны җыяр вакыт...  |  



Башка проектлар


Аргамак журналы битләреннән
Зөлфәт cайты
Кадыйр Сибгат сәхифәсе
Гүзәллек дөньясында
Наис Гамбәр сайты
Мизхәт Хәбибуллин сәхифәсе
Айдар Хәлим сәхифәсе
Фәүзия Бәйрәмова. Халык үзе хөкем итәр (Сталинның явыз сәясәте сәбәпле һәлак булган һәм газап күргән милләттәшләремә багышлыйм.)
Барый Ислам
Tатар телендәге гарәп-фарсы алынмалары
Татар сайтлары
Мөҗәһит сәхифәсе
Әхмәт Дусайлының рәсми сәхифәсе
Дусай авылы сайты
Мәдүнәнең рәсми сәхифәсе

Безнең дуслар


Якупова Йолдыз сайты
Белем җәүһәрләре-2010 I Халыкара интернет-проектлар бәйгесе

Фәрит Вафин сайты

Әйтер сүз

Безнең рейтинг

PR-CY.ru

Демьян Фәтхи


A Ә Б В Г Д Е Җ З И К Л М Н О П Р С Т У Ф Х Ч Ш Э, Ю, Я, Һ
Камил Фазлый
Вазыйх Фатыйхов
Мәфрүзә Фатихова
Фәридә Фәез-Нур
Рәшит Фәйзрахман
Равил Фәйзуллин
Мәрзия Фәйзуллина
Альфред Фәсхетдинов
Инзир Фәсхетдинов
Лилия Фәттахова
Ләйсән Фәтхетдинова
Гөлфинә Фәтхуллина
Резеда Фәрхетдинова
Фарис ФӘСХИ
Демьян Фәтхи
Рабит Фәтхи
Шамун Фидаи
Демьян Фәтхи Демьян Фәтхи (Касыйм Фәтхетдин улы Фәтхетдинов) 1906 елның 10 октябрендә элекке Самара губернасы (хәзерге Ульянов өлкәсе Чардаклы районы) Татар Колмаеры авылында крестьян гаиләсендә туа. Башта үз авылларында укый, аннан Самара (хәзерге Куйбышев) шәһәрендәге Татар-башкорт педагогия техникумында белем ала. Техникумда укыган чагында шигырьләр яза башлый. 1926 елда Казанга килеп, Татрабфакка укырга керә. Шул елларда ул көндәлек матбугатта актив языша. 1929 елда инде аның «Тальян» исемле беренче шигъри җыентыгы, аннан соң озак та үтми «Бояр урманында» (1930), «Металл тавышлары» (1931) дигән җыентыклары басылып чыга. Шушы беренче китапларында ук ул үзен образлы фикерләүдә, тасвирда һәм шигъри формада үзенчәлекле, оригиналь стильле әдип итеп таныта.
Утызынчы елларның урталарында Демьян Фәтхи Ерак Көнчыгышка китә һәм сигез елга якын төрле җирләрдә гади эшче булып эшли. Бу чор шигырьләрендә ул алтын рудникларында эшләүче эшчеләр тормышын, революция алып килгән тарихи үзгәрешләрне һәм Себер табигатенең матурлыгын сурәтли. Алтын казучы шахтерларның революциягә кадәрге газаплы тормышын һәм күмәк хезмәт шартларында социаль аңнары үсүен реалистик картиналарда тасвирлаган «Алтын тайга трагедиясеннән» (1939—1940) исемле поэмасы шагыйрь иҗатында үзенең тыгыз эчтәлеге, эмоциональ көче һәм тел-сурәтләүдәге шигъри образлары, көтелмәгән чагыштырулары белән аеруча күренекле урын алып тора.
Сугыш алдыннан Демьян Фәтхи Татарстанга кайта һәм Зеленодольск шәһәрендә производствода гади эшче булып эшли. 1941 елда ул фронтка китә. Сталинград янындагы тарихи сугышларда катнаша, берничә тапкыр яралана; совет гаскәрләре белән бергә, дошманны куа-куа, Украина чикләренә кадәр барып җитә һәм 1943 елны Кантемирово (Воронеж өлкәсе) янындагы сугышларның берсендә батырлар үлеме белән һәлак була.
Шагыйрьнең сайланма шигырьләре, поэмалары һәм хикәяләре «һәрвакыт сафта» (1970) исемле җыентыгында урын алган.
Ватан азатлыгы өчен гомерен биргән язучы-солдат буларак, Демьян Фәтхинең исеме Татарстан Язучылар союзы бинасына куелган мемориаль тактага язылды.

БИБЛИОГРАФИЯ

Тальян. (1926—1927 еллар): [Шигырьләр].— Казан: Татар дәүләт нәшр., 1929.—32 б. 3000.
Бояр урманында: [Хикәя].— Казан: Татиздат, 1930.— 39 б. 10 000.—(Укучы к-ханәсе: 1-баскыч мәкт. укучылары өчен).
Шул ук.—2-басма.—Казан: Татиздат, 1932.—41 б. 10 000.
Шул ук.— Төз. 3-басма.— Казан: Таткнигоиздат, 1934.—45 б. 7000.
Металл тавышлары: (Шигырьләр).— М.: Центриздат, 1931.—48 б. 10 000.
Һәрвакыт сафта: Шигырьләр, поэмалар, хикәяләр.— Казан: Таткитнәшр., 2970.—156 б., портр. 3500.- Тит. битенең эчке ягында төз.: Ә. С и н е г у л о в.

Аның турында

Демьян Фәтхи.— Кит.: Җыр һаман яңгырый /Төз. Ә. Кәримуллин һәм Н. Ю з и е в.—Казан, 1956, 58—59 б. Демьян Фәтхи (1906—1943): [Биогр. белешмә].—Кит.: Алар сафта /Төз. С. Шакир. — Казан, 1961, 52—54 б. Синегулов Ә. «Сугыш сүзе... канлы роман».— Кит.: Синегулов Ә. Туплар һәм музалар. Казан, 1969, 63—746. Юзиев Н. һәм Кәримуллин Ә. Демьян Фәтхи. (1906—1943).—Сов. әдәбияты, 1956, № 5, 94—99 б. Шакир С. Солдат — шагыйрь.— Сов. Татарстаны, 1960, 9 май. Синегулов Ә. Октябрьне җырлап туган шагыйрь.— Соц. Татарстан, 1967, 4 янв. Демьян Фәтхи: Тууына 70 ел тулу уңае белән: Казан утлары, 1976, № 10, 179—180 б.
©"Совет Татарстаны язучылары", 1986.

© Әхмәт Дусайлы студиясе 2007-2013