Бүген Әдипләр: Сөләйман Бакыргани
   
  |   Ташларны җыяр вакыт...  |  



Башка проектлар


Аргамак журналы битләреннән
Зөлфәт cайты
Кадыйр Сибгат сәхифәсе
Гүзәллек дөньясында
Наис Гамбәр сайты
Мизхәт Хәбибуллин сәхифәсе
Айдар Хәлим сәхифәсе
Фәүзия Бәйрәмова. Халык үзе хөкем итәр (Сталинның явыз сәясәте сәбәпле һәлак булган һәм газап күргән милләттәшләремә багышлыйм.)
Барый Ислам
Tатар телендәге гарәп-фарсы алынмалары
Татар сайтлары
Мөҗәһит сәхифәсе
Әхмәт Дусайлының рәсми сәхифәсе
Дусай авылы сайты
Мәдүнәнең рәсми сәхифәсе

Безнең дуслар


Якупова Йолдыз сайты
Белем җәүһәрләре-2010 I Халыкара интернет-проектлар бәйгесе

Фәрит Вафин сайты

Әйтер сүз

Безнең рейтинг

PR-CY.ru

Сөләйман Бакыргани


A Ә Б В Г Д Е Җ З И К Л М Н О П Р С Т У Ф Х Ч Ш Э, Ю, Я, Һ
Шәехзадә Бабич
Эльнар Байназаров
Рамазан Байтимеров
Заһирә Байчурина
Сөләйман Бакыргани
Баласугани
Р.Барҗанов
Флүсә Бариева
Абдрахман Баткаев
Ринат Баттал
Гөлүсә Батталова
Ибраһим БАШМАКОВ
Наташа Башурина
Нур Баян
Рәүф Баһаветдинов
Баһави
Илүзә Баһавиева
Гөлзадә Бәйрәмова
Клара Булатова
Заһидә Бурнашева (Гыйффәт Туташ)
«Бакырган китабы» — татар туфрагында тумаса да, кулъязма килеш борынгыдан укылып килгән мәшһүр китап. Аны XII йөздә Урта Азиядә яшәгән Сөләйман дигән суфи шагыйрь төзегән. Ул үзе Бохара янындагы Бакыргани кышлагында туа, гомеренең күп өлешен шунда үткәрә һәм 1186 елда вафат була. «Бакыргани» кушаматы һәм китабының исеме дә шуннан килә. Бу кешенең халык телендә шулай ук «Хәким ата» (укымышлы, хикмәтле кеше) дип тә аталып йөрүе мәгълүм. Әлеге җыентыгына ул үз шигырьләреннән тыш шул чордагы башка суфи шагыйрьләрнең дә әсәрләрен урнаштырган. Иҗатының тел һәм жанр үзенчәлекләре төрки әдәбиятның халык поэтикасы традицияләренә бай. Бакыргани шигырьләре үзләренең эмоциональ-экспрессив яңгырашы белән аерылып тора.
«Бакырган» сүзе безнең борынгы әдәбиятыбызда еш очрый. Шундый популярлык аңар каян килгән? Китап, беренчедән, шигъри эшләнеше белән үз заманы өчен гаять югары дәрәҗәдә тора. Икенчедән, ул. җиңел аңлаешлы гомумтөрки телдә язылган. Шуңа күрә китап күп кенә татар шагыйрьләре (Аллаһияр, Мәүла Колый, Утыз-Имәни һ.б.) иҗатына да зур йогынты ясаган. Хәтта Тукай да үзенең кайбер шигырьләренең өлгесен «Бакырган»нан алып язуын әйтә.
«Бакырган китабы» басмада беренче тапкыр 1846 елны Казанда чыга, аннан соң кат-кат басылып килә. Ничә кат басылгандыр, төгәл мәгълүм түгел, әмма Казан дәүләт университеты китапханәсендә генә дә төрле елларда чыккан 26 басмасы саклана. Элек татарлар арасында кулъязма рәвешендә шулай ук киң таралган «Ахырзаман китабы» (беренче басмасы. — Казан, 1847), «Хәким ата китабы» (Казан, 1846), «Мәрьям ана китабы» яки «Хәзрәти Мәрьям китабы» (Казан, 1878) исемле әсәрләр дә, кайбер әдәбиятчылар уенча, шушы ук авторга нисбәт ителәләр. «Ахырзаман»да һәр дүрт шигъри юлның азагы «Андыйн артык тәкый гаҗәп дыңлары вар» дип бетә, шуннан алып ул халык телендә «Тәкый гаҗәп китабы» исеме белән дә йөри. «Ахырзаман»ны миссионер Ефим Малов 1897 елда русчага тәрҗемә итә һәм әсәрнең авторы, эчтәлеге турында аңлатмалар биреп, Казан Археология җәмгыяте журналында бастыра. Миссионерларның үзләре өчен 150 данәсе аерым китап булып та чыга.

ИҖАТЫ ТУРЫНДА

Күпрелезадә М. Төрек әдәбиятында элек мөтәссәвирләр. — Истанбул (?), 1919.
Бакырган китабы: ХII-ХVIII йөз төрки-татар шагыйрьләре әсәрләре / текстны басма өчен Ф.Яхин әзерләде. — Казан: Татар. кит. нәшр., 2000. — 3-8 б.
© Әдипләребез. Биобиблиографик белешмәлек. Казан, Татарстан китап нәшрияты, 2009

© Әхмәт Дусайлы студиясе 2007-2013